Пропустить контент

Прэзентацыя каталога «Рукапісы татараў Беларусі канца XVII – пачатку XX ст. з дзяржаўных кнігазбораў краіны»

Posted in Новости

20 снежня 2011 г. ў Цэнтральнай навуковай бібліятэцы імя Якуба Коласа НАН Беларусі адбылася прэзентацыя каталога «Рукапісы татараў Беларусі канца XVII – пачатку XX ст. з дзяржаўных кнігазбораў краіны» (склад.: М. У. Тарэлка, А. І. Цітавец ; рэд. бібліягр. запісаў І. П. Гародка ; рэдкал.: Н. Ю. Бярозкіна [і інш.]), надрукаванага ў Выдавецкім доме «Беларуская навука» у 2011 г.

Кніжная культура татараў-мусульман – з’ява ўнікальная. Яны пачалі перасяляцца на беларускія землі з XIV ст. і тут яны засвойвалі беларускую мову, якая з цягам часу стала іх сапраўднай матчынай мовай. Каб зберагчы на новай радзіме ісламскую рэлігію, татары пераклалі на беларускую і польскую мовы свае рэлігійныя кнігі, карыстаючыся пры гэтым свяшчэнным для мусульман арабскім алфавітам.

Рукапісы татараў Беларусі – шматмоўныя, у іх змяшчаліся тэксты на арабскай, цюркскай, беларускай і польскай мовах, усе яны былі напісаны літарамі арабскай графікі. Такіх рукапісных кніг засталося вельмі мала, усяго ў свеце – некалькі сотняў. Сярод тых, што знаходзяцца ў дзяржаўных кнігазборах, у Літве захоўваецца 40 рукапісаў, у Польшчы – 10, Расійскай Федэрацыі – 11, Вялікабрытаніі – 3, Украіне – 1, Латвіі – 1. У дзяржаўных калекцыях Беларусі – 50 экзэмпляраў, сярод якіх адзін – у Аддзеле рэдкіх кніг бібліятэкі Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта культуры і мастацтваў. Гэта – Хамаіл 1897 г., які таксама зафіксаваны ў выдадзеным каталогу.

Нагадаем, што ўпершыню рукапісы татараў Беларусі былі адлюстраваны ў каталоге выставы «Рукапісныя і друкаваныя кнігі беларускіх татараў», прысвечанай 600-годдзю татарскага асадніцтва на Беларусі, падрыхтаванага супрацоўнікамі Аддзела рэдкіх кніг Л. І. Доўнар, Т. А. Самайлюк і Т. А. Дзем’яновіч і выдаддзенага ў 1997 г. Унікальнасць каталога ў тым, што ўключаны запісы на рукапісныя кнігі з праватных кнігазбораў беларускіх татар, напрыклад, Ібрагіма Канапацкага і інш.